Tổng hợp các phương thức thanh toán quốc tế đang có hiện nay

Hoạt động xuất nhập khẩu và giao thương xuyên biên giới đã trở thành mạch máu của nền kinh tế. Tuy nhiên, rào cản về khoảng cách địa lý và sự khác biệt về luật pháp giữa các quốc gia khiến việc lựa chọn các phương thức thanh toán quốc tế phù hợp trở thành yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp. VTC Pay Blog sẽ cung cấp cái nhìn bao quát nhất, giúp bạn tối ưu hóa dòng tiền và giảm thiểu rủi ro giao dịch ngay trong bài viết dưới đây!

1. Thanh toán quốc tế là gì?

Thanh toán quốc tế là quá trình thực hiện các giao dịch tài chính, chuyển khoản giữa các tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân ở các quốc gia khác nhau. Mục đích chính là để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ, các khoản nợ hoặc nghĩa vụ tài chính phát sinh trong quan hệ quốc tế.

Giao dịch này không chỉ đơn thuần là việc chuyển tiền mà còn là một quy trình phức tạp, thường được thực hiện qua các ngân hàng thương mại hoặc tổ chức tài chính trung gian, sử dụng các công nghệ bảo mật hiện đại như SWIFT hoặc Blockchain để đảm bảo tốc độ và an toàn.

2. Đặc điểm của các phương thức thanh toán quốc tế

2.1. Đặc điểm pháp lý và kỹ thuật

• Chịu sự điều chỉnh quốc tế, các bên phải tuân thủ luật pháp quốc gia và các thông lệ quốc tế như UCP 600 (về tín dụng chứng từ), URC 522 (về nhờ thu) và INCOTERMS.

• Hệ thống ngân hàng là trụ cột. Hầu hết kim ngạch thương mại chính ngạch đều bắt buộc thực hiện qua ngân hàng để đảm bảo tính minh bạch.

• Thay vì tiền mặt, các bên sử dụng hối phiếu (Bill of Exchange), kỳ phiếu, séc và ngoại tệ mạnh.

• Ngôn ngữ Tiếng Anh là ngôn ngữ chuẩn hóa trong mọi bộ chứng từ.

2.2. Vai trò đối với các chủ thể

• Với nền kinh tế, đây là cầu nối gắn kết giao thương, thúc đẩy hội nhập và củng cố vị thế quốc gia.

• Với doanh nghiệp, các phương thức thanh toán quốc tế giúp đảm bảo an toàn tài chính, giúp tiếp cận thị trường toàn cầu và quản trị rủi ro thanh toán.

• Với ngân hàng, các phương thức thanh toán quốc tế mang lại nguồn thu từ phí dịch vụ và mở rộng mạng lưới khách hàng quốc tế.

3. Các phương thức thanh toán quốc tế phổ biến

Hiện nay, tùy vào mức độ tin cậy giữa người mua và người bán, các doanh nghiệp thường lựa chọn một trong các phương thức thanh toán quốc tế sau:

3.1. Phương thức Chuyển tiền (Remittance)

Đây là phương thức đơn giản nhất, trong đó nhà nhập khẩu yêu cầu ngân hàng của mình chuyển một số tiền nhất định cho nhà xuất khẩu tại một địa điểm cụ thể.

• Các bên liên quan gồm Người chuyển tiền (Importer), Ngân hàng chuyển tiền, Ngân hàng đại lý và Người thụ hưởng (Exporter).

• Hai hình thức chính:

  • Điện hối (Telegraphic Transfer – T/T): Sử dụng mạng SWIFT để ra lệnh chuyển tiền. Tốc độ cực nhanh nhưng chi phí cao.

  • Thư hối (Mail Transfer – M/T): Ngân hàng gửi lệnh thanh toán qua thư bưu điện. Chi phí rẻ hơn nhưng thời gian chờ đợi lâu, hiện nay ít dùng hơn T/T.

Quy trình nghiệp vụ chuyển tiền trả sau (phổ biến nhất):

• Nhà xuất khẩu giao hàng và bộ chứng từ cho nhà nhập khẩu.
• Đến hạn thanh toán, nhà nhập khẩu gửi lệnh chuyển tiền kèm chứng từ (hợp đồng, tờ khai hải quan…) cho ngân hàng.
• Ngân hàng kiểm tra, trích tiền từ tài khoản người mua và phát lệnh chuyển tiền cho ngân hàng đại lý nước ngoài.
• Ngân hàng đại lý báo có cho nhà xuất khẩu.

3.2. Phương thức Tín dụng chứng từ (Letter of Credit – L/C)

L/C là phương thức được đánh giá là an toàn nhất cho cả hai bên trong các giao dịch giá trị lớn.

• Ngân hàng phát hành cam kết bằng văn bản sẽ thanh toán cho nhà xuất khẩu nếu họ xuất trình được bộ chứng từ phù hợp hoàn toàn với các điều khoản trong thư tín dụng.

• L/C là một khế ước độc lập với hợp đồng ngoại thương. Ngân hàng chỉ làm việc trên chứng từ, không quan tâm đến tình trạng thực tế của hàng hóa (theo UCP 600).

Các loại L/C chính:

• L/C có thể hủy bỏ, hiện nay rất ít dùng vì rủi ro cao cho người bán.

• L/C không thể hủy bỏ (Irrevocable L/C) là loại phổ biến nhất, không thể sửa đổi hoặc hủy bỏ nếu không có sự đồng ý của tất cả các bên.

3.3. Phương thức Nhờ thu (Collection)

Người bán sau khi giao hàng sẽ ký phát hối phiếu và nhờ ngân hàng thu hộ tiền từ người mua.

• Nhờ thu phiếu trơn (Clean Collection) chỉ gửi hối phiếu, không kèm chứng từ hàng hóa. Rủi ro cực lớn cho người bán vì người mua có thể lấy hàng mà không trả tiền.

• Nhờ thu kèm chứng từ (Documentary Collection). Ngân hàng chỉ giao bộ chứng từ nhận hàng khi người mua trả tiền (D/P – Documents against Payment) hoặc chấp nhận trả tiền (D/A – Documents against Acceptance).

Đặc điểm của Hối phiếu (Draft/Bill of Exchange):

Hối phiếu là mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện, phải được lập thành văn bản, ghi rõ số tiền, thời hạn và người hưởng lợi. Nó có tính trừu tượng và tính lưu thông (có thể chuyển nhượng).

3.4. Phương thức Ghi sổ (Open Account)

Trong phương thức này, người xuất khẩu giao hàng và gửi hóa đơn cho người mua, sau đó ghi nợ vào một sổ cái. Người mua sẽ thanh toán vào những thời điểm định kỳ đã thỏa thuận.

Ư điểm của thủ tục này là sự đơn giản, không mất phí ngân hàng phức tạp. Người bán chịu rủi ro hoàn toàn nếu người mua không thanh toán. Phương thức này chỉ nên áp dụng giữa các đối tác tin cậy lâu năm hoặc trong nội bộ tập đoàn.

3.5. Phương thức Giao chứng từ trả tiền (CAD – Cash Against Documents)

Đây là hình thức mà nhà nhập khẩu ký quỹ 100% giá trị hợp đồng vào một tài khoản tín thác (Trust Account) tại ngân hàng trước khi nhà xuất khẩu giao hàng.

Sau khi giao hàng, nhà xuất khẩu trình bộ chứng từ cho ngân hàng. Ngân hàng kiểm tra thấy khớp với bản ghi nhớ (Memorandum) sẽ thanh toán ngay lập tức.

Đảm bảo cho nhà xuất khẩu nhận tiền nhanh và chắc chắn, trong khi nhà nhập khẩu yên tâm vì tiền chỉ được chuyển khi có chứng từ hợp lệ.

4. So sánh các phương thức thanh toán quốc tế

Để dễ dàng lựa chọn, hãy tham khảo các phương thức thanh toán quốc tế được so sánh dưới đây:

Doanh nghiệp có thể tối ưu hóa giao dịch nhờ cổng thanh toán VTC Pay – giải pháp hỗ trợ thanh toán quốc tế linh hoạt qua thẻ Visa, Mastercard, JCB với tính bảo mật đạt chuẩn PCI DSS. VTC Pay là lựa chọn lý tưởng giúp rút ngắn thời gian xử lý và đơn giản hóa thủ tục cho các thương vụ vừa và nhỏ.

Bạn có muốn tích hợp ngay cổng thanh toán hiện đại này vào quy trình kinh doanh của mình không? Kết nối với VTC Pay để nhận tư vấn giải pháp tối ưu nhất!

5. Lưu ý khi thực hiện các phương thức thanh toán quốc tế

Khi thực thiện các phương thức thanh toán quốc tế, để một giao dịch diễn ra thuận lợi, các bên cần thống nhất 4 điều kiện cốt lõi:

• Điều kiện tiền tệ, quy định đồng tiền thanh toán (USD, EUR, CNY…) và phương án xử lý khi tỷ giá biến động.
• Điều kiện địa điểm là nơi tiền được chuyển đến (nước xuất khẩu, nhập khẩu hoặc nước thứ ba).
• Điều kiện thời gian như trả tiền trước (Advance), trả ngay (At sight) hoặc trả chậm (Deferred).
• Điều kiện phương thức, lựa chọn 1 trong 5 phương thức đã nêu trên dựa trên sự thỏa thuận giữa hai bên.

Kết luận

Việc nắm vững các phương thức thanh toán quốc tế không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi tài chính mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trên trường quốc tế. Trong năm 2026, xu hướng tích hợp AI và Smart Contract (hợp đồng thông minh) đang dần thay đổi cách chúng ta thanh toán, nhưng các nguyên tắc cốt lõi về chứng từ và cam kết ngân hàng vẫn giữ vai trò nền tảng.

Doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ giữa chi phí và rủi ro để chọn ra phương án tối ưu nhất cho mỗi thương vụ cụ thể.

Xem thêm:

Tích hợp thanh toán là gì? Hướng dẫn tích hợp thanh toán từ A-Z

Open Banking là gì? Điều doanh nghiệp cần biết về Open Banking

Hướng dẫn tuân thủ PCI 4.0 mới nhất 2026